Niektóre dzieci mają szczególną trudność z utrzymaniem uwagi, kontrolą impulsów czy pozostawaniem przez dłuższy czas w jednej aktywności.
Wyobraźmy sobie sytuację:
Maja rozpoczęła naukę w pierwszej klasie szkoły podstawowej. Bardzo przeżywa swoją nową rolę uczennicy, ale jednocześnie trudno jej przez dłuższy czas siedzieć w ławce i skupić się na zadaniu.
Podczas lekcji zdarza się, że nauczycielka zadaje pytanie, a Maja właśnie zauważyła coś za oknem i na chwilę „odpłynęła myślami”. Kiedy inne dzieci przepisują zadanie z tablicy, ona zmienia długopis, odwraca się do koleżanek albo stuka palcami w ławkę. Pracuje wolniej i często nie kończy zadania w wyznaczonym czasie.
W domu rodzice obserwują coś jeszcze. Po całym dniu funkcjonowania w szkole Maja jest bardzo pobudzona, dużo mówi, przeskakuje między tematami, biega po pokoju i trudno jej skupić się na odrabianiu lekcji. Niewielkie trudności mogą wywoływać silne emocje: złość, krzyk lub płacz.
Takie zachowania mogą mieć różne przyczyny rozwojowe i sytuacyjne. W niektórych przypadkach mogą być związane z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD).
Warto wiedzieć
• Objawy ADHD mogą wyglądać różnie w różnych środowiskach. Dziecko może funkcjonować inaczej w szkole, a inaczej w domu.
• Część dzieci, szczególnie dziewczynek, stara się w szkole kontrolować swoje zachowanie, co może prowadzić do dużego napięcia gromadzenia frustracji, która jest rozładowywana po powrocie.
• Trudności z koncentracją, impulsywnością czy nadmierną ruchliwością nie zawsze oznaczają ADHD. Mogą być związane także z temperamentem dziecka, stresem, zmęczeniem, zmianami rozwojowymi lub sytuacją rodzinną.
• Dlatego w psychologii podkreśla się znaczenie rzetelnej diagnozy, która obejmuje rozmowę z rodzicami, analizę funkcjonowania dziecka w różnych środowiskach oraz zastosowanie standaryzowanych narzędzi diagnostycznych.
Jak wspierać dziecko w codzienności
• zapewnić dziecku możliwość regularnego ruchu i rozładowania napięcia (np. aktywność fizyczna, zabawa na świeżym powietrzu),
• pomagać w organizowaniu pracy poprzez krótsze etapy zadań i jasne instrukcje,
• ograniczać nadmiar bodźców podczas odrabiania lekcji,
• wprowadzać przewidywalny rytm dnia i stałe zasady,
• zauważać wysiłek dziecka i wzmacniać jego mocne strony.
Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą
Jeśli trudności z koncentracją, impulsywnością lub regulacją emocji utrzymują się przez dłuższy czas i wpływają na funkcjonowanie dziecka w domu lub w szkole, pomocna może być konsultacja psychologiczna.
Diagnoza psychologiczna pomaga lepiej zrozumieć sposób funkcjonowania dziecka i określić, jakie formy wsparcia mogą być dla niego najbardziej pomocne.
Autor: Karolina Zielińska - psycholog
